Ιερά Οδός
Η αρχαία Ιερά Οδός σήμερα.
© ΕΦΑΠΑ
© ΕΦΑΠΑ
Η αρχαία Ιερά Oδός ένωνε την Αθήνα με την Ελευσίνα. Την οδό αυτή ακολουθούσε η πομπή των Ελευσίνιων Μυστηρίων.
Η Ιερά οδός χρησιμοποιήθηκε τουλάχιστον από τον 7ο αι. π.Χ. και για περισσότερα από χίλια χρόνια. Με την κατασκευή του τείχους του Θεμιστοκλή το 478 π.Χ. διαμορφώθηκε η Ιερά Πύλη, μνημειακή είσοδος της οδού στην πόλη. Στο αρχικό και φαρδύτερο σημείο της οδού, αμέσως μετά την Ιερά πύλη, συγκεντρώνονταν κάθε φθινόπωρο οι συμμετέχοντες στα Μεγάλα Μυστήρια.
Η πομπή ξεκινούσε από το Ελευσίνιο ιερό που βρισκόταν στα νοτιοδυτικά της Αρχαίας Αγοράς. Το πολύβουο πλήθος, μετά από πορεία πολλών ωρών, με φωνές και τραγούδια, ιαχές και πειράγματα, κατέληγε στο ιερό της Δήμητρας και της Κόρης στην Ελευσίνα.
Σε διάφορες περιόδους τοποθετήθηκαν λίθινοι όροι (οδοδείκτες) για να προσδιορίσουν την πορεία του δρόμου. Ο διαβάτης θα μπορούσε κατά μήκος της οδού να διαβάσει σε ερμαϊκές στήλες του 2ου αι. μ.Χ. την απόσταση που είχε διανύσει από την Αθήνα.
Η πομπή ξεκινούσε από το Ελευσίνιο ιερό που βρισκόταν στα νοτιοδυτικά της Αρχαίας Αγοράς. Το πολύβουο πλήθος, μετά από πορεία πολλών ωρών, με φωνές και τραγούδια, ιαχές και πειράγματα, κατέληγε στο ιερό της Δήμητρας και της Κόρης στην Ελευσίνα.
Σε διάφορες περιόδους τοποθετήθηκαν λίθινοι όροι (οδοδείκτες) για να προσδιορίσουν την πορεία του δρόμου. Ο διαβάτης θα μπορούσε κατά μήκος της οδού να διαβάσει σε ερμαϊκές στήλες του 2ου αι. μ.Χ. την απόσταση που είχε διανύσει από την Αθήνα.
Ο Αριστοφάνης στο έργο του Βάτραχοι παρουσιάζει τους βατράχους του Ηριδανού να συμμετέχουν κοάζοντας στην πομπή των μυστών στα Ελευσίνια:
Ίακχε, ω Ίακχε.
Ίακχε, ω Ίακχε.
Αφέντη, οι μύστες που μας έλεγε είναι·
γιορτάζουν κάπου εδώ· τον Ίακχο λένε·
κι όταν περνούν την αγορά, έτσι ψάλλουν.
Αριστοφάνης, Βάτραχοι, 316-320
'Οταν, μετά τα Περσικά, η Αθήνα οχυρώθηκε το 478 π.Χ., σύμφωνα με τον Θουκυδιδη:
"Οι Αθηναίοι τείχισαν την πόλη σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενός μόλις έτους, και σήμερα ακόμη είναι φανερό ότι η ανοικοδόμηση έγινε βιαστικά. Διότι στη βάση του τείχους έχουν τοποθετηθεί κάθε είδους λίθοι, χωρίς σε μερικά σημεία να έχουν υποστεί την απαιτούμενη επεξεργασία για να προσαρμόζονται, αλλά στην κατάσταση που τους έφερναν κάθε φορά οι εργάτες. Πολλές επιτάφιες στήλες και πολλοί λίθοι, επεξεργασμένοι ήδη γι' άλλες χρήσεις, χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση του τείχους".
Θουκυδίδη, Ιστορίαι, I. 93, 2.
Το 2002 αποκαλύφθηκαν κάτω από το οδόστρωμα της Ιεράς Οδού εξαιρετικά αρχαϊκά γλυπτά, που είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διαμόρφωση της κοίτης του Ηριδανού και την εξομάλυνση του εδάφους, πριν την κατασκευή του τείχους.
Ίακχε, ω Ίακχε.
Ίακχε, ω Ίακχε.
Αφέντη, οι μύστες που μας έλεγε είναι·
γιορτάζουν κάπου εδώ· τον Ίακχο λένε·
κι όταν περνούν την αγορά, έτσι ψάλλουν.
Αριστοφάνης, Βάτραχοι, 316-320
'Οταν, μετά τα Περσικά, η Αθήνα οχυρώθηκε το 478 π.Χ., σύμφωνα με τον Θουκυδιδη:
"Οι Αθηναίοι τείχισαν την πόλη σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενός μόλις έτους, και σήμερα ακόμη είναι φανερό ότι η ανοικοδόμηση έγινε βιαστικά. Διότι στη βάση του τείχους έχουν τοποθετηθεί κάθε είδους λίθοι, χωρίς σε μερικά σημεία να έχουν υποστεί την απαιτούμενη επεξεργασία για να προσαρμόζονται, αλλά στην κατάσταση που τους έφερναν κάθε φορά οι εργάτες. Πολλές επιτάφιες στήλες και πολλοί λίθοι, επεξεργασμένοι ήδη γι' άλλες χρήσεις, χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση του τείχους".
Θουκυδίδη, Ιστορίαι, I. 93, 2.
Το 2002 αποκαλύφθηκαν κάτω από το οδόστρωμα της Ιεράς Οδού εξαιρετικά αρχαϊκά γλυπτά, που είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διαμόρφωση της κοίτης του Ηριδανού και την εξομάλυνση του εδάφους, πριν την κατασκευή του τείχους.
© ΕΦΑΠΑ
© Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
© ΕΦΑΠΑ
© ΕΦΑΠΑ Μουσείο Κεραμεικού