Ηριδανός ποταμός

Ο Ηριδανός ποταμός σήμερα.
© ΕΦΑΠΑ
To ρυάκι που ακολουθεί μέχρι σήμερα την πορεία της Ιεράς Οδού, είναι ό,τι απομένει από τον άλλοτε χειμαρρώδη Ηριδανό ποταμό.
Πηγάζοντας από τη νότια πλαγιά του Λυκαβηττού, ο Ηριδανός σήμερα κυλάει υπόγεια προς το Σύνταγμα και το Μοναστηράκι και στη συνέχεια κάτω απο τις οδούς Αδριανού και Ερμού και φτάνει στον Κεραμεικό.
Στα αρχαία χρόνια, μέχρι την κατασκευή του τείχους του Θεμιστοκλή, ο ποταμός κυλούσε σε φιδίσιες διαδρομές και τον χειμώνα μετατρεπόταν σε χείμαρρο. Πλημμύριζε την κοιλάδα του Κεραμεικού και την μετέτρεπε σε έλος, ακατάλληλο για κατοίκηση.
Η περιοχή γύρω από τον ποταμό προσφερόταν ωστόσο για δύο χρήσεις: για την ταφή των νεκρών και ως πρώτη ύλη για την κατασκευή κεραμικών αγγείων. Και στα δύο ξεχώρισε ο Κεραμεικός: έγινε το σπουδαιότερο νεκροταφείο της πόλης και το κέντρο παραγωγής των πιο περιζήτητων αγγείων του αρχαίου κόσμου.
Σήμερα ένα ρυάκι περνά από την εγκιβωτισμένη ρωμαϊκή του κοίτη (η καμάρα που βλέπετε ανήκει σε αυτή), δίπλα στην Ιερά οδό που οδηγούσε στην Ελευσίνα. Την οδό ακολουθούσαν οι λατρευτές και υποψήφιοι μύστες στα Ελευσίνια Μυστήρια σε πομπή από την πόλη.
Το ρυάκι συντηρεί ένα οικοσύστημα στην καρδιά της πολύβουης Αθήνας, ποτίζοντας 180 διαφορετικά είδη δέντρων και φυτών, στα οποία φωλιάζουν περίπου δέκα είδη πτηνών. Το καλοκαίρι έντομα τρέφουν βατράχους και χελώνες, ενώ κάθε νύχτα σκαντζόχοιροι αναζητούν τροφή.
Ο Αριστοφάνης στο έργο του Βάτραχοι παρουσιάζει τους βατράχους του Ηριδανού να συμμετέχουν κοάζοντας στην πομπή των μυστών στα Ελευσίνια:
Ίακχε, ω Ίακχε.
Ίακχε, ω Ίακχε.
Αφέντη, οι μύστες που μας έλεγε είναι·
γιορτάζουν κάπου εδώ· τον Ίακχο λένε·
κι όταν περνούν την αγορά, έτσι ψάλλουν.

Αριστοφάνης, Βάτραχοι, 316-320
3D αναπαράσταση του Ηριδανού ποταμού. Δίπλα του η Ιερά οδός.
Skip to content